Trong lịch sử đấu tranh của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam đã có rất nhiều tấm gương anh hùng thiếu niên. Đó là Kim Đồng, Vừ A Dính, Lê Văn Tám, Phạm Văn Đa, Kpă Klơng, Nguyễn Bá Ngọc…các chiến sỹ nhỏ tuổi trong Đội du kích thiếu niên Đình Bảng, các chiến sỹ Vệ út trong Trung đoàn thủ đô Hà Nội những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược…Dù trong bất kỳ hoàn cảnh khó khăn nào, những người anh hùng đó đều đã anh dũng chiến đấu, anh dũng hy sinh thân mình cho nhân dân, cho đất nước. Đây thực sự là những tấm gương tiêu biểu cho hàng triệu thiếu niên nhi đồng Việt Nam từ thành thị, đồng bằng tới miền núi, hải đảo xa xôi đã hăng hái tham gia vào công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam thân yêu của chúng ta trong suốt 90 năm qua.
Cuốn sách Những tấm gương anh hùng tuổi thiếu niên là một tập hợp các câu chuyện có thật về những thiếu niên Việt Nam dũng cảm, kiên cường, và yêu nước trong lịch sử của nhiều tác giả do Nhà xuất bản Dân trí ấn hành năm 2018. Những câu chuyện nổi bật trong cuốn sách có thể kể đến như:
- Nông Văn Dền (bí danh Kim Đồng) là một trong những thiếu niên anh hùng tiêu biểu của Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Anh sinh năm 1929 tại làng Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, trong một gia đình dân tộc Nùng nghèo khó.
Kim Đồng gia nhập đội ngũ cách mạng khi còn rất trẻ và được giao nhiệm vụ làm liên lạc viên cho các cán bộ Việt Minh tại khu vực Cao Bằng. Dù còn nhỏ tuổi, anh luôn dũng cảm và sáng suốt trong các nhiệm vụ bí mật, khéo léo qua mặt quân Pháp để hoàn thành công việc.
Ngày 15 tháng 2 năm 1943, trong một lần dẫn đường cho cán bộ rút lui khi bị quân Pháp phát hiện, Kim Đồng đã đánh lạc hướng địch để đồng đội kịp thời rút đi an toàn. Khi địch nổ súng, anh đã anh dũng hy sinh, lúc đó mới 14 tuổi.
Tinh thần dũng cảm và sự hy sinh của Kim Đồng đã trở thành biểu tượng của lòng yêu nước và tinh thần quả cảm. Sau này, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh đã chọn tên anh làm tên gọi cho tổ chức của mình, nhằm tưởng nhớ và tôn vinh tấm gương anh hùng thiếu niên của anh.
- Nguyễn Bá Ngọc là một trong những tấm gương thiếu niên dũng cảm nổi bật của Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Sinh ngày 5 tháng 8 năm 1952 tại xã Quảng Trung, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa, Nguyễn Bá Ngọc lớn lên trong thời kỳ đất nước còn nhiều gian khổ do chiến tranh.
Vào ngày 4 tháng 4 năm 1965, khi Nguyễn Bá Ngọc mới 13 tuổi, trong một lần máy bay Mỹ ném bom xuống địa phương, cậu bé đã nhanh chóng lao vào cứu hai em nhỏ khỏi bom đạn. Sau khi đưa được một em ra khỏi vùng nguy hiểm, Ngọc quay lại cứu em thứ hai thì trúng bom và anh dũng hy sinh.
Tấm gương dũng cảm của Nguyễn Bá Ngọc đã trở thành nguồn cảm hứng cho thế hệ trẻ Việt Nam. Sau này, tên của em được đặt cho nhiều trường học và con đường trên khắp cả nước, để tôn vinh lòng dũng cảm, sự hy sinh vì người khác và tinh thần yêu nước của một thiếu niên nhỏ tuổi.
- Vừ A Dính là người con của vùng đất Tuần Giáo, Lai Châu anh hùng. Anh sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng tốt đẹp. Trong những năm kháng chiến chống Pháp, gia đình anh chính là cơ sở cách mạng của ta. Chính vì vậy, Vừ A Dính đã sớm giác ngộ và có tinh thần cách mạng ngay từ khi còn nhỏ.
Năm 13 tuổi, anh xung phong làm liên lạc, tiếp tế lương thực cho cán bộ cách mạng, nhân dân địa phương. Tuy tuổi còn nhỏ nhưng với sự gan dạ, bản lĩnh kiên cường và sự mưu trí, không ít lần anh rơi vào tình thế nguy hiểm song đều hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.
Trong một lần, Vừ A Dính đi liên lạc, anh bị Pháp bắt, bị tra tấn, hành hạ dã man nhưng bằng bản lĩnh cứng cỏi của một người chiến sĩ cách mạng, anh quyết không khai bất kì thông tin gì. Trước thái độ đầy ngoan cường của cậu bé giao liên, giặc Pháp đã quyết định xử tử và treo xác anh lên cây đào cổ thụ Khe Trúc. Anh Vừ A Dính đã hi sinh đầy anh dũng, quả cảm khi chưa đến tuổi 15.
Năm 1951, Đoàn thanh niên cứu quốc Việt Nam tuyên dương Vừ A Dính trong thiếu nhi toàn quốc. Năm 1952, Chính phủ truy tặng Huân chương Quân công hạng ba cho thiếu niên anh hùng Vừ A Dính. Tên tuổi của anh đã vang danh núi sông, không chỉ là tấm gương sáng chói về tinh thần yêu nước mà còn là người đã truyền cảm hứng tốt đẹp trong suy nghĩ, hành động và mơ ước của mỗi chúng ta.