Trong thời chiến, nhiều phụ nữ tiễn chồng ra mặt trận, ở nhà xây dựng hậu phương vững chắc. Sau chiến tranh, có những người vợ mất chồng; những người may mắn hơn chồng trở về nhưng thương tật đầy mình. Với bản chất của người phụ nữ Việt Nam trung hậu đảm đang, những người phụ nữ đã âm thầm nén nỗi đau, phụng dưỡng thương binh, chăm sóc con cháu , vun đắp tương lai cho thế hệ sau.
Ông Hoàng Thụy Hùng và bà Đàm Thị Thiết cưới nhau năm 1962, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, ông Hùng chia tay người vợ trẻ lên đường nhập ngũ vào chiến trường miền Nam. Năm 1968, trong một trận chiến tại Nam Lào, ông bị thương nặng và bị địch bắt. Qua 5 năm trải qua nhiều nhà tù của địch rồi bị đày luôn ra đảo Phú Quốc, năm 1973, ông được trở về theo thỏa thuận trao trả tù binh. Đến năm 1975, do bị nhiễm chất độc hóa học, ông bị hỏng cả hai mắt. Bà Đàm Thị Thiết đằng đẵng chờ chồng, phụng dưỡng cha mẹ cho đến ngày ông trở, chẳng hề có tin tức gì. Nhưng ngày chồng trở về với cơ thể không như người bình thường, nỗi đau và sự vất vả lại tiếp tục dồn lên đôi vai gầy của bà. Bằng tình yêu thủy chung, gần 10 năm trời, bà vừa chăm sóc con cái, tham gia lao động sản xuất vừa chăm sóc chồng tại các trại điều dưỡng. Hồi tưởng lại những ngày tháng khó khăn nhất, bà Thiết kể: Từ lúc ông Hùng trở về, do ảnh hưởng của những vết thương nên tính tình hoàn toàn thay đổi, hay bực tức, cáu gắt, nhiều khi trong bữa ăn hất đổ cả mâm cơm. Những lúc đó bà chỉ lẳng lặng chịu đựng, khuyên răn các con không được giận bố, đồng thời nhẹ nhàng khuyên bảo ông . Cùng với sự chăm sóc chu đáo, nhẫn nại đến nay tính tình ông hoàn toàn thay đổi và luôn vui vẻ.
| Bà Đàm Thị Thiết chăm sóc chồng trong sinh hoạt thường nhật. |
Bà kể tiếp, năm 1979 trong chiến sự biên giới, bà vừa cõng đứa con gần 2 tuổi, vừa gánh đồ đạc khoảng 30 kg, dắt theo đứa con lớn và người thương binh mù xuyên rừng Nguyên Bình xuống Ngân Sơn lánh nạn. Trong cuộc sống gia đình bình thường thì người chồng là trụ cột, nhưng đối với bà từ khi chồng trở về, mọi công việc trong gia đình đều do bà đảm nhận. Bà nhớ lại, lần sửa nhà năm 1981 bà mang thai đứa con út được 8 tháng nhưng vẫn một mình leo lên mái để thay lại toàn bộ ngói mà không nề hà nguy hiểm.
Bằng những nỗ lực không biết mệt mỏi, hạnh phúc đã mỉm cười với hai vợ chồng. Cả ba đứa con đều trưởng thành và có việc làm ổn định. Năm 2011, gia đình ông bà được Chính phủ hỗ trợ 200 triệu đồng cộng với số tiền tích cóp xây được ngôi nhà rộng rãi, khang trang tại tổ 15, phường Hợp Giang.
Với tấm lòng yêu thương và cả sự kính trọng, năm 1980, chị Nguyễn Thị Trang ở Phú Thọ vượt qua rào cản của gia đình, kết hôn với anh Hoàng Văn Tung, quê ở Hạ Lang, thương binh hạng 1/4 khi anh đang điều trị tại khu điều dưỡng thương binh 5. Năm 1988, hai vợ chồng về Cao Bằng sinh sống; kinh tế gia đình khó khăn, chị vừa chăm sóc chồng , vừa lo cho 3 người con ăn học nên người. Nhắc lại những năm tháng vất vả chăm chồng, nuôi con, dường như bao ký ức lại uà về đầy ắp trong tâm trí của bà, bà bật khóc kể, vừa là trụ cột gia đình trong lao động sản xuất, vừa chăm con, bà lại vừa phải chăm sóc người chồng thường xuyên bị cơn đau hành hạ khi vết thương cũ tái phát lúc trái nắng, trở trời. Chuyện thiếu ăn những năm ấy là thường xuyên trong gia đình. Khi cuộc sống dần ổn định, năm 2009 ông Tung lại bị tai biến, liệt nửa người nên mọi việc đối với bà càng thêm khó khăn. Với nghị lực phi thường, sau hơn 30 năm chăm chồng, nuôi con, đến nay cả 3 đứa con đều có việc làm ổn định, hai vợ chồng ông bà sống hạnh phúc, hằng ngày bà vẫn ân cần chăm sóc ông trong ngôi nhà tình nghĩa được Nhà nước xây cho năm 1992.
| Hằng ngày, bà Trang cần mẫn chăm sóc chồng. |
Đối với người phụ nữ bình thường, hoàn thành vai trò người vợ, người mẹ đã vất vả, với những người phụ nữ là vợ thương binh như bà Thiết, bà Trang thì công việc ấy càng khó khăn gấp bội. Vượt qua những khó khăn đó là cả một ý chí và nghị lực phi thường. Động lực để các bà vượt qua khó khăn trong những năm qua chính là tình yêu, sự trân trọng đối với những người thương binh đã có những đóng góp bằng xương máu cho độc lập của Tổ quốc.